BİTLİS--13

[umut]

Bitlis - Hizan



Hizan; Bitlis ilinin ve Van Gölü’nün güneyinde, Kavuşşahap Dağlarının eteklerinde sarp bir bölgede kurulmuş olup az gelişmiş küçük bir yerleşim merkezidir.
İlçe toprakları dağlıktır. Düzlük alanları çok azdır. Dağlardan kaynaklanan suları Botan Çayına katılan dereler toplar. Akarsu vadilerinde tarım yapılabilecek küçük düzlükler vardır. Dağlarda, Örenli ve Panor gibi geniş yaylalar yer alır.
Ekonomisi hayvancılığa dayanır. Yaylacılık yolu ile en çok kıl keçisi ve koyun beslenir. Modern yöntemler kullanılmadığından hayvansal ürünler düşüktür. Başlıca hayvansal ürünler peynir, yağ, bal, yapağı ve deridir. Tarıma müsait yerlerde çok az miktarda buğday, darı, patates, ceviz elma ve soğan yetiştirilir. El dokumacılığı yaygındır.
Bölgede ilk yerleşmeler M.Ö. 1000’li yıllarda Urartular ile başlamıştır. Daha sonra Pers, Roma, Bizans ve Arap devletlerinin egemenliğinde kalmış; 11. yüzyılda Selçukluların, 16. yüzyıl başlarında da Osmanlı sınırlarına dahil olmuştur.
Hizan Camii; Gayda yakınlarında olup, tüm Bitlis İlinin en eski anıtları arasında yer almaktadır. Çevre ve komşu iller halkı bu camiinin kıyamete kadar yıkılmayacağına inanır.
Tağ Kalesi kalıntıları, Hizan İlçesi Sürücüler Köyü yakınlarındadır.



Sinbadi Kalesi kalıntıları, Hizan İlçesi Kullu Köyü üstündedir.
Tağki İslam Medresesi; Müküs Beylerinden Eyüp Han’ın kızı, Hatun Mirante Hanım tarafından yaptırılmıştır. H.1247 yılında kendisini ilme adayan Şeyh Abdurrahman Tahki de bu medresede yetişmiştir.
Sırmaçek Medresesi; Sırmaçek Köyünde olup, tarihi ile ilgili herhangi bir kaynak mevcut değildir.
Seyda-i Taği diye bilinen Abdurrahman-i Taği’nin oğlu olan ve halk arasında “Hazret” olarak bilinen Şeyh Muhammed Diyauddin 1855 yılında Bitlis’in Hizan ilçesine bağlı Usba köyünde doğmuştur. Nakşibendi tarikatının mürşidi kamilidir.

[umut]

Bitlis - Güroymak



Güroymak İlçesi, Doğu Anadolu Bölgesinde Yukarı Murat havzasının doğusuyla Van Gölü’nün batısında Muş Ovası’nın doğu ucunda, Doğu-Batı istikametinde uzanan iki dağ sırasının arasında ovada bulunan çukurluk bir alan içinde yer almaktadır.
İlçenin doğusunda yer alan Nemrut Dağı ve etekleri özellikle batıya doğru uzanarak İlçenin kuzeyini çevirir. Güneyde Yer alan Kilhar Dağı ise Doğu Torosların uzantısı olup, İlçenin batısına doğru hafif bir eğimle ovaya uzanır. İlçenin Nemrut Dağı’ndan etkilenmesi sonucu sıcak su kaynakları ve diğer kar suyuna dayalı hayli gür doğal su kaynakları vardır. İlçe Merkezinin Kümbet mevkiinden bir göl halinde kaynayan su bir dere halinde batıya uzanarak Germav bölgesinin kaynakları ile birleşip Karasu Nehrinin başlangıcını oluşturur. Bu nedenle İlçenin batı kısmındaki ovalık alan yarı bataklık ve sazlık bir yapı gösterir. İlçenin Taşüstü, Çayarası ve Yemişveren Köylerinden de bol sulu pınarlar kaynayıp ovaya akar. Karların erimesiyle birlikte Aşağıkolbaşı Köyü güneyinden de güçlü bir dere İlçe Merkezinden geçerek akmaktadır.



İlçenin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Önceleri Norşin adı verilen bir yerleşim merkezi bulunduğu, bilahare büyüyerek Güroymak İlçesine dönüştüğü bilinmektedir.
İlçe merkezinde bulunan Kümbet ve Selçuklu mezarlığından, daha önce ovada 11.yüzyılda bir yerleşim olduğu anlaşılmaktadır. Aşağıkolbaşı, Kuştaşı ve Budaklı Köylerinde Selçuklu mezarlarına rastlanılmaktadır.
Bölgenin genel tarihinden anlaşılan, İlçenin bulunduğu toprakların Hititler, Urartular, Persler, Mekedonya Krallığı, Selefke Krallığı, Nesati Devleti, Roma İmparatorluğu, Mervaniler, Dilmaçoğlu Beyliği, Sökmeniler Beyliği, Şerefhanlar, Osmanlılar ve Rusları ve tekrar Osmanlıların elinde kaldığıdır.
Güroymak yeni ve gelişmekte olan bir ilçedir.
İlçe toprakları genellikle dağlıktır. Ekonomisi hayvancılığa dayalıdır. Çıtak, Duap ve Şen yaylaları önemlidir.

 

Çukur (Güroymak) Kaplıcası: Güroymak ilçesinin 12 km kuzeybatısındadır. Banyo halinde sakinleştirici ve damar açıcı özelliğe sahiptir. İçme kürleri ise, karaciğer, safra yolları ve  sindirim sistemi üzerinde faydalı olmaktadır.
İlçede bulunan Şeyh Ahmed ve Şeyh Abdurrahman Dağı Türbeleri ile ilgili herhangi bir bilgi mevcut değildir
İlçe Merkezindeki tarihi mezarlığın içindeki Kalender Ağa Kümbeti, Selçuklu devrine ait olup, 1972 yılında onarılmıştır.
Meşhur taş sanatkarı Hacı Miran b. Yusuf Güroymaklıdır. Babası Yusuf b. Miran, amcası büyük üstadlardan Mirçe b. Miran ve oğlu Muhammed b. Miran da tanınmış sanatkarlardır.

[umut]

Bitlis - Mutki



Mutki İlçesi; Asurların, Perslerin, İskender Roma ve Bizans İmparatorluklarının hakimiyetinde bulunmuş, Halife Hz. Ömer zamanında Müslüman Araplar tarafından fethedilmiş. Bundan sonra birkaç defa Müslümanlar ile Bizanslar arasında el değiştirmiş ve 1071 Malazgirt Zaferinden sonra Selçukluların hakimiyetine girmiş. Daha sonra Akkoyunlular gibi çeşitli Türk beyliklerinin idaresi altında kalmış, 1514 Çaldıran zaferinden sonra Osmanlı Devletinin topraklarına katılmış, Birinci Savaşı sırasında Ermeni ve Ruslar tarafından işgal edilmiş, 06.04.1916 günü işgalden kurtarılmış.



İlçe toprakları dağlıktır.  Kuşçu ve Tandır dağları ilçe topraklarında yer alır. Dağlardan kaynaklanan suları Garzan Çayı ile Bitlis Çayı toplar.
Ekonomisi hayvancılığa dayanır. Yaylacılık yöntemi ile küçük baş hayvan beslenir. Akarsu vadilerindeki düzlüklerde de tarım yapılır.



İlçe gelişmemiş bir yerleşim merkezidir.
Zeydan Kalesi kalıntıları, Mutki İlçesi Meydan Bucağı, Zeydan Köyündedir.
Kelhok Kalesi kalıntıları Mutki İlçesi Kayaburun Köyündedir.
Deri Ezdinan Kalesi kalıntıları Mutki İlçesi sınırlarındadır.
Dölek Kalesi kalıntıları Mutki İlçesi sınırlarındadır.

[umut]

Bitlis'te Beş Minare
Güzel bir memleket türküsüdür.
Fakat, hikayesi hazindir. Bakınız, şöyle:

Rus işgali sırasında Bitlis tamamen harabe haline gelmiştir.
Düşmanın çekilmesinden sonra, istila sırasında canını kurtarmak için şehirden kaçan bir baba ile oğlu, şehre dönmeye karar verirler.
Bitlis'e hakim olan Dideban Dağı eteğine gelirler.
Baba şehrin durumunu öğrenmek için oğlunu şehre gönderir.
Bir süre sonra oğlu babasına uzaktan seslenir:


Beş minareden biri

"-Şehirde yaşam izi yok, sadece beş tane minare ayakta kalmış."
Durumu duyan baba yıkılır, kendinden geçer, diz çöker ve şöyle ağıt yakarak oğlunu yanına çağırır.
"-Bitlis'te beş minare, beri gel oğlan beri gel.
-Yüreğim dolu yare, beri gel oğlan beri gel."
İşte bu ağıt, zamanla bir türkü olarak günümüze ulaşmıştır.

İşte aşağıda da türkünün tam sözleri:

Bitlis te beş minare,
Beri gel oğlan, beri gel.
Yüreğim dolu yare,
Beri gel oğlan beri gel.

İsterem yana gelem,
Beri gel oğlan, beri gel.
Cebimde yoh beş pare,
Beri gel oğlan, beri gel.

Tüfeğim dolu saçma,
Beri gel oğlan, beri gel.
Sevdiğim benden kaçma,
Beri gel oğlan, beri gel.

Doksan dokuz yarem var,
Beri gel oğlan, beri gel.
Bir yara da sen açma,
Beri gel oğlan beri gel.

[umut]

Bitlis Kış fotoğrfları
Van Gölü(Tatvan)

[umut]

[umut]

[umut]